Törf mooken

© Copyright by Erinnerungswerkstatt Norderstedt 2004 - 2017
https://www.ewnor.de / http://erinnerungswerkstatt-norderstedt.de
Ausdruck nur als Leseprobe zum persönlichen Gebrauch, weitergehende Nutzung oder Weitergabe in jeglicher Form nur mit schriftlichem Einverständnis der Urheber!
Diese Seite anzeigen im

Törf mooken

Buten is dat schietkoolt un natt. Ik bin froh no Huus to komm'n un nix wie rin in de warme Stuuv. Nu kann de Küll mi nix mehr andoon.

In de Tiet no'n tweten Weltkrieg weer dat nich so eenfach een warme Stuuv to hebbn. Dat geev keen Holt un keene Kohln to köpen. Jeder kreeg wat todeelt un dormit müß man ut kommen — wat schier unmöglich weer. Man müß sik sülven wat besorgen.
Uns Nober Wilhelm Sellhorn harr een Röökerkoot un müß jedes Johr Törf mooken. Bi den sind wi in de Lehr gohn. Wi dröffen op een Moorflach int Ohmoor, dat eenen Hamborger ut Othmarschen tohöör, Törf moken. He wull aver dat Halve affhebben. Ik segg ju glieks, hett he nich kreegen. Wi müssen em dat ok noch hinfohrn, dorför müssen wi Peer un Wogen utlehn un betohln. Wenn de sik wenigstens mol sehn loten harr, weer dar villicht anners lopen — aver bloß trecken un anner Lüüd schöllt för em arbeiden, weer mit uns nich to mooken.

Nu güng dat los. Törfgeschirr harr Wilhelm Sellhorn jo. Wi hebbt uns loter welk moken loten. Wo wi dat her kreegen hebbt, dat weet ik nich mehr. Dat Geschirr hett noch lang existeert un bi Sellhorn op de Hill legen. Is aver irgendwann verswunnen. Ik vermood, dat Hans Sellhorn dat bi Hein Frank ünnerstellt hett, as he noch Törf mookt hett. Schood — dat weer wat för een Museum. Oder glöövt dor eener, dat man dat villicht noch mol bruken mutt?

De böberste Törfschicht dat warrt Bülten ton Röökern, de kreeg uns Lehrherr un Meister. Dor ünner sitt de Steektörf. Wi harnn een schööne dröge Törfkuul un müssen nich int Woter stohn. Wenn de Bülten hendol weern, wöör een senkrechten Snitt mookt un dormit de Länge von de Törfsoden fastleggt — dat weern so üm un bi 30-35 Zentimeter. Denn güng de Snitt quer över de ganze Bank un dormit weer ok de Dicke fastleggt. Nu kunnen wi Stück för Stück de Soden affsteeken. Dat mooken mien Vadder un Hermann Wrage — dat weer Arbeit för Mannslüüd. Wi müssen de Soden in Ringels setten to söss Stück. Twee ünnen, twee quer doröver un wedder twee quer. No een bit twee Doog wörrn de Ringels ümsett in twölver. So dröögen se an besten. Schöön weer son beten Sünnschien un Wind, denn drögen se ganz fix.

Wenn dat so wiet weer, müssen wi se in Diemen setten. Dat weer gor nich so licht. De Diemen mutt fast wesen, aver ok op Lunken sett warrn, dat de Wind dat letzte Woter ut de Törfstücken ruthooln dee. De Diemen weern meist mannshoch un eenige Meter lang. So stünnen se bit ton Harvst.

Meist kreegen wi een Spannwark mit'n poor Buurnwogen von Gustav Timm un hooln unsen Törf no Huus, denn wi in Keller logern, wo fröher uns Koks för de Heizung liggen dee.

Den eersten Dag, as wi int Moor weern un Meddag hooln wulln, keeken wi uns Hannen an. De weern verdammt schietig. Wilhelm Sellhorn sä: Wenn ji mit saubere Hannen eeten wöllt, mööt ji ju dat Kruut dor ut de Moorkuul hooln, dat is de Seep von't Moor. He harr recht, dat Kruut ut dat Moorwoter schüüm richdig un de Hannen wöörn sauber.

Anner Johr hebbt wi den Backtörf mookt. De gifft gröttere Hitten un is faster un meist so goot as een Brikett. För den Backtörf warrt de Törf ut de Bank mit veel Woter to Muus mookt. Dat hebbt wi denn dörch peddt mit de nookten Fööt un männichmol weern wi bit över de Kneen in den Slupperjux. Dat weer koolt, kann ik ju seggen, aff un an harrn wi noch Ies ünnen in de Moorkuul. Aver dat hett uns nix utmookt, keeneen hett sik dorbi wat opsackt.

Wenn de Slupperjux schöön döörch weer, wöör he mit de Schuufkoor in Draff an eene flache Stell brööcht un een richdiget Beet mookt — een Meter föfftig breet un so lang as dor Platz weer un twintig Zentimeter hoch. Wenn dat Beet boben affdröögt weer, güng dat ant Snieden, so wie man de Törfstücken hebbn wull. Dorto bruuk man een ganz besonneret Törfmess. Hermann Wrage, uns Kumpaan in veele Johrn Törfmoken kunn dat an besten. Jedes Mol wenn he dat letzte Törfstück sneeden harr, sä he: Harr ik di doch toeerst mookt, denn weern wi lang fardig west.

Geern denk ik an disse Tiet trüüch, se weer swoor — wer geiht denn hüüt morgens Klock fiev freewillig int Moor un mookt Törf? Nüms! — Aver schöön weer dat dor, wenn de Sünn opgüng un de Vogels süngen. Wi hebbt swoor arbeidt, aver uns Oogen un Ohrn kreegen veel to sehn un to höörn.

Hingohn no uns Moorflach kann ik nich mehr, dor is hüüt de Startbohn von den Hamborger Flughoben. —